Autorski model pomiaru kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym

Autorski model pomiaru kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym

Kluczową rolę w kontekście wsparcie realizacji strategii kultury bezpieczeństwa jest wykorzystanie europejskiego modelu kultury bezpieczeństwa kolei. Są to koncepcyjne ramy, które wspierają organizację w procesie oceny kultury bezpieczeństwa i identyfikowania obszarów wymagających poprawy w organizacji.

Model składa się z trzech elementów:

  • czynników kulturowych, dzięki którym rozwija się kultura organizacyjna,
  • wzorce zachowań, wspólne sposoby myślenia i działania, które przekazują kulturę organizacyjną,
  • podstawy bezpieczeństwa kolei: te podstawowe zasady, które muszą znaleźć odzwierciedlenie w wzorcach zachowania, aby osiągnąć zrównoważone bezpieczeństwo i doskonałość organizacyjną

Należy także zwrócić uwagę na zdefiniowanie zakresu oddziaływania kultury bezpieczeństwa z punktu widzenia jej operacjonalizacji. Spójny model zarządzania i pomiaru kultury bezpieczeństwa może opierać się na czterech fundamentalnych obszarach:

  1. Kultura informowania (Informed Culture),
  2. Kultura zgłaszania (Reporting Culture),
  3. Kultura uczenia się (Learning Culture)
  4. Kultura sprawiedliwego traktowania (Just Culture).

Cztery kluczowe obszary kultury bezpieczeństwa zaprezentowano na rysunku.

  • kultura informowania, polega na przekazywaniu informacji zwrotnej zainteresowanym stronom o stanie bezpieczeństwa, przyczynach zdarzeń, wynikach przeglądów,
  • kultura zgłaszania, klimat organizacyjny, w którym pracownicy mogą łatwo i bez obaw o negatywne skutki zgłaszać problemy, błędy, sytuacje niebezpieczne,
  • kultura uczenia się, gotowość organizacji do wyciągania właściwych wniosków z uzyskanych informacji dotyczących bezpieczeństwa,
  • kultura sprawiedliwego traktowania kultura, w której personel nie jest karany za nieumyślne działania, przeoczenia, czy decyzje przez nie podjęte, a które są współmierne z ich doświadczeniem i wyszkoleniem.

Przedmiotowe obszary na potrzeby opracowania założeń dla pomiaru kultury bezpieczeństwa można ująć w ramy modelu Strategicznej Karty Wyników (Balanced Scorecard)[1] odpowiednio zmodyfikowanego. Dla zaproponowanego modelu zdefiniowane cztery perspektywy pomiarowe zgodne z przyjętym modelem kultury bezpieczeństwa. Zdefiniowano:

  1. Perspektywę zgłaszania,
  2. Perspektywę informowania,
  3. Perspektywę sprawiedliwego traktowania,
  4. Perspektywę uczenia się.

Zaproponowane przedmiotowe cztery perspektywy powinny zapewnić zarówno efektywne zarządzanie kulturą bezpieczeństwa jak i jej pomiar.

Rysunek: A. Jabłoński, M.Jabłoński, Kierunki realizacji planów działań w zakresie kultury bezpieczeństwa, Mechanizmy kształtowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Czynnik ludzki i organizacyjny, Cedewu 2020.

W obszarze perspektywy zgłaszania zdarzeń kolejowych należy odpowiedzieć na pytanie: W jaki sposób powinniśmy zgłaszać informacje w zakresie kultury bezpieczeństwa? W obszarze perspektywy informowania z kolei należy odpowiedzieć na pytanie: Jakie powinniśmy wdrożyć zasady i kanały przekazywania informacji? W zakresie perspektywy uczenia się istotne jest jaką wiedzę powinniśmy posiadać aby spełnić kryteria kultury bezpieczeństwa? W zakresie perspektywy sprawiedliwego traktowania natomiast wymagane będzie udzielenie odpowiedzi na pytanie jak powinniśmy stosować zasady w zakresie sprawiedliwego traktowania? Taki model pozwoli objąć pomiarem i monitorowanie kluczowe aspekty kultury bezpieczeństwa przedsiębiorstw kolejowych.

Dodaj komentarz